Korten of niet, een mens leeft niet van pensioen alleen

Het lijkt onvermijdelijk dat we straks op ons pensioen worden gekort. Hoe idioot het ook is dat de dekkingsgraad afhankelijk is van de dagrente. Beleggingen van pensioenfondsen hebben een ‘horizon’ van veertig/vijftig jaar. De uitkeringswaarde van zo’n fonds meet je toch niet af aan zoiets springerigs als ‘swaprente’? Het moet toch mogelijk zijn om een volwassen econoom als de president van de Nederlandsche Bank ervan te overtuigen dat de reële dekkingsgraad van langlopende beleggingen onmogelijk binnen twee maanden met twaalf punten kan dalen? We hebben het hier niet over Grieks of Italiaans staatspapier, maar over degelijke beleggingsportefeuilles, die in 2010 nog een netto rendement van ruim in de dubbele cijfers haalden.

Vroeger kenden we een vaste rekenrente als meetmethode voor de toekomstige waarde van de beleggingen. Eerst was dat vier procent en later moest dat terug naar drie procent. Daardoor bleef de dekkingsgraad rond 130 of hoger. Ruim voldoende om volledig te indexeren. De grote fout in het verleden is geweest om tijdens de economische euforie premievrij pensioenen toe te zeggen (ook bij Elsevier) en dat ondernemingen geld terugvorderden uit hun pensioenfonds (niet bij Elsevier). Het grofste tekeer ging het Rijk, dat tientallen miljarden weghaalde bij het ABP. Je hoort er niemand meer over, maar als er ooit een parlementaire enquête terecht zou zijn, is die naar dat grove schandaal. Ruud Lubbers zou veroordeeld worden wegens beroving van zijn ambtenaren op klaarlichte dag.

Ik snap er geen syllabe meer van. Ik geef toe, het is al twaalf jaar geleden dat ik in het bestuur van SPEO zat, toen we onze eigen beleggingscommissie hadden, die veel betere rendementen behaalde dan tegenwoordig, nu het beleggingsbeleid is overgedragen aan dure bureaus die goochelen met derivaten, hedgefunds en andere gecompliceerde beleggingsproducten, waar ze geen snars van begrijpen. Dat bleek wel toen ze met producten speculeerden waarin Amerikaanse rommelhypotheken waren verpakt. Ik ben misschien een ouwe zak, die de moderne internationale financieringsstromen niet doorheeft, maar ik begrijp nog steeds niet wat er zo fout was aan ons consequente beleggingsbeleid indertijd, met degelijke aandelen, betrouwbare obligaties en rendabel onroerend goed.

Men heeft mij kwalijk genomen dat ik in een van mijn vorige columns protesteerde tegen het uit handen geven van het beleggingsbeleid. Het zou zelfs verplicht zijn je over te leveren aan dit soort bureaus, waarvan je niet weet of ze hun verliezen niet uitgerekend naar jouw pensioenfonds schuiven en de winst zelf houden. Ik beschuldig ze niet van fraude, maar wel van gebrek aan transparantie, vooral van de kosten.

Enfin, als De Nederlandsche Bank (DNB) niet tot rede kan worden gebracht, zitten wij straks met de gebakken peren van korting op ons pensioen. Ik mag dan de 75 jaar gepasseerd zijn, een sombere woudezel ben ik niet. Als insider wist ik van begin af aan hoe het pensioenstelsel in elkaar stak. Het streven was er op gericht om 70% van het eindloon te bereiken, inclusief AOW-franchise. Daarvoor diende veertig jaar lang 1,75% te worden opgebouwd. Dat haalde nauwelijks iemand, zeker niet als er tussentijds nog van baan werd gewisseld. Ikzelf b.v. heb 50 jaar gewerkt, maar uiteindelijk slechts over 32 jaar pensioen opgebouwd. 70% eindloon is onmogelijk haalbaar nu middelloon de standaard is geworden. Kun je nog beter voor ‘beschikbare premie’ kiezen.

Die zeventig procent eindloon ging er vanuit dat na pensionering het leven goedkoper wordt. Nou vergeet het maar. Vroeger had je een auto, telefoon, goedkope lunches, internet en onkostendeclaraties van de zaak en je nam af en toe wat paperclips en printpapier mee naar huis. Na pensionering moet je dat allemaal zelf betalen, alsook verlichting en verwarming overdag. Als je op hetzelfde niveau wilt doorleven heb je niet 70, maar 120% van je laatste inkomen nodig. Nog afgezien van hogere ziektekosten en andere financiële bejaardenproblemen.

Voor lezers van dit blad is het te laat, maar de jeugd, onder wie mijn kinderen en kleinkinderen heb ik altijd voorgehouden: vertrouw niet te veel op je bedrijfspensioen maar bouw een eigen vermogen (bv. lijfrente) op en vooral: los je hypotheek af. Laat je niet verblinden door de aftrek van hypotheekrente. Dan pas kun je (financieel) zorgeloos genieten van je oude dag.

Reacties: n.van.rossum@wanadoo.fr