Jongeren blijven de dupe, dat heet solidariteit

Voordat ik het ga hebben over de gevolgen van Het Pensioenakkoord voor de aanvullende pensioenen, wil ik eerst iets kwijt over de consequenties voor de AOW. Mijn (schrijvende) leven lang heb ik zeer argwanend gestaan tegenover het poldermodel in het algemeen en de afspraken tussen werkgevers en werknemers in het bijzonder. Je kunt die afspraken over onderwerpen zoals lonen, werkgelegenheid, sociale zekerheid etc. in SER en Stichting van de Arbeid stuk voor stuk analyseren, ze kwamen steeds tot een compromis ten koste van de belastingbetaler, omdat ’de politiek‘ zo blij was met het akkoord dat zij bereid was mee te betalen. Ik schreef toen: “De sociale partners schuiven tezamen de kosten van hun akkoord telkenmale af op de algemene middelen.”

FNV-voorzitter Agnes Jongerius ging in de slepende pensioendiscussie alleen akkoord met de geleidelijke verhoging van de pensioenleeftijd, wanneer de AOWuitkering jaarlijks met 0,6 procent extra zou stijgen boven de gebruikelijke gemiddelde loonstijging. Minister Henk Kamp heeft er, nogal voorbarig en onnadenkend, mee ingestemd. Aangezien de AOWpremie al jaren bevroren is, komen die extra kosten rechtstreeks ten laste van de schatkist. De voorgenomen bezuiniging op de kosten van de AOW (vergrijzing) door het aanpassen van de pensioenleeftijd aan de levensverwachting, gaat daarmee volledig verloren. Je kunt er dus vergif op innemen dat de AOW in de naaste toekomst onbetaalbaar wordt, zoals de WAO in het verleden en de AWBZ in het heden.

Als het allemaal doorgaat natuurlijk en dat is zeer twijfelachtig. De vakbondsleden zullen in het referendum van september het pensioenakkoord hoogstwaarschijnlijk verwerpen. Er is al zoveel stemming tegen gemaakt dat de emoties de ratio verre zijn gaan overstijgen en dan is een referendum houden het stomste wat je kunt doen.

Terug naar af dus. De politiek zal, hoe verdeeld ook, haar verantwoordelijkheid moeten nemen en bruikbare elementen uit het pensioenakkoord tot wet verheffen. Verhogen van de pensioenleeftijd, zowel voor de AOW als voor de aanvullende pensioenen, is hoe dan ook noodzakelijk, met of zonder steun van Geert Wilders. Dat de ’zekerheid‘ over de hoogte van het pensioen in dat nieuwe systeem zal wegvallen is onvermijdelijk, maar wij gepensioneerden ondervinden aan den lijve wat de huidige zekerheid betekent. Meer vrijheid voor pensioenfondsen om hun eigen voorwaarden, premies, beleggingen en risico’s te regelen, zonder permanente druk van verplichte dekkingsgraden, swaprentes met de priemende ogen van Noud Wellink in de nek. Dat dit tevens grotere deskundigheid van pensioenbesturen eist, is evident. Grotere verschillen tussen pensioenfondsen, meer pensioenbreuken, hogere risico’s voor deelnemers en bedrijven lijken onvermijdelijk.

Jongeren betalen, in elk geval rekenkundig, een te hoge en ouderen een te lage premie luidt veelgehoorde kritiek. Maar dat is altijd zo geweest en zal altijd zo blijven. Dat heet namelijk solidariteit. Over dertig jaar zijn er weer nieuwe jongeren die voor de oudere - thans jonge - generatie opdraaien.

Als men hier in Frankrijk al enige belangtelling zou hebben voor de Nederlandse pensioendiscussie – quod absoluut non - zou men daar niets van begrijpen. “Jong voor oud” is een ingebakken principe in dit land met zijn vele socialistische tradities en taboes. Kinderen zijn hier verplicht hun bejaarde ouders te ondersteunen, bijvoorbeeld door ze in huis te nemen. In Nederland is die verantwoordelijkheid weer eens op de gemeenschap afgewenteld.

Dat principe betekent overigens wel dat het Franse pensioenstelsel op springen staat. 95% van de pensioenen wordt gefinancierd volgens het omslagstelsel (jong voor oud). In Nederland is dat minder dan 50%. De vergrijzing slaat in Frankrijk enorme gaten in de schatkist, met alle kwalijke gevolgen voor het financieringstekort nu en de staatsschuld in de verdere toekomst.

Ondanks alle onzekerheden rond het pensioenstelsel, Nederland tel je zegeningen!

Reacties: n.van.rossum@wanadoo.fr